Navigation Path: Home > Το ευρώ > Τραπεζογραμμάτια > Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των τραπεζογραμματίων ευρώ
Η ΕΚΤ, ως οργανισμός με οικολογική συνείδηση, καταβάλλει πολύ μεγάλες προσπάθειες για τη συνετή χρήση των φυσικών πόρων, τη διατήρηση της ποιότητας του περιβάλλοντος και την προστασία της ανθρώπινης υγείας κατά την παραγωγή και τη διάθεση των τραπεζογραμματίων ευρώ.
Ήδη το 2003 η ΕΚΤ πραγματοποίησε αξιολόγηση για να προσδιορίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των τραπεζογραμματίων ευρώ και κατά πόσο το προϊόν ή οι διαδικασίες θα μπορούσαν να βελτιωθούν από αυτήν την άποψη. Καθώς τα τραπεζογραμμάτια ευρώ αποτελούν προϊόντα καθημερινής χρήσης, συγκρίθηκαν με δύο άλλα προϊόντα και υπηρεσίες καθημερινής χρήσης: την οδήγηση ενός οχήματος ιδιωτικής χρήσης και το άναμμα ενός λαμπτήρα των 60W.
Το συμπέρασμα της αξιολόγησης ήταν ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των τραπεζογραμματίων ευρώ στη διάρκεια ολόκληρου του κύκλου ζωής τους ισοδυναμούν με τις επιπτώσεις που προκύπτουν όταν κάθε Ευρωπαίος πολίτης οδηγεί ένα όχημα σε απόσταση ενός χιλιομέτρου ή αφήνει αναμμένο για μισή ημέρα έναν λαμπτήρα των 60W.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο ISO 14040 ff. και κάλυψε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των τραπεζογραμματίων – από την παραγωγή, την αποθήκευση και την κυκλοφορία τους έως την επεξεργασία στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Η αξιολόγηση βασίστηκε σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν σε σύνολο 31 προμηθευτών οι οποίοι μετέχουν στην αλυσίδα προσφοράς τραπεζογραμματίων ευρώ, σε συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται και σε βιβλιογραφικά στοιχεία σχετικά με καθιερωμένες διαδικασίες, όπως η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος ή οι μεταφορές - τα οποία αντλήθηκαν κυρίως από τη βάση δεδομένων Ecoinvent 2000. Η εν λόγω αξιολόγηση βασίστηκε στη συνολική παραγωγή τραπεζογραμματίων το 2003, η οποία ανήλθε σε περίπου 3 δισεκατομμύρια για όλες τις ονομαστικές αξίες με συνολικό βάρος περίπου 2.500 τόνων.
Αρχή της σελίδαςΤα τραπεζογραμμάτια ευρώ είναι ασφαλή: τα αποτελέσματα ανεξάρτητων ελέγχων διαβεβαιώνουν ότι τα τραπεζογραμμάτια ευρώ πληρούν όλους τους κανονισμούς της ΕΕ που αφορούν ένα ευρύ φάσμα χημικών ουσιών που περιέχονται στα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Όλες οι ουσίες που εντοπίστηκαν παρουσιάζουν επίπεδα συγκέντρωσης πολύ χαμηλότερα από οποιοδήποτε όριο.
Ήδη πριν από την εισαγωγή τους στην κυκλοφορία τον Ιανουάριο του 2002, τα τραπεζογραμμάτια ευρώ είχαν υποβληθεί σε ελέγχους για πιθανούς κινδύνους που σχετίζονται με την οξεία τοξικότητα ουσιών που λαμβάνονται από το στόμα, το δερματικό ερεθισμό και τη γονοτοξικότητα. Ελλείψει κάποιου συγκεκριμένου κανονισμού για τα τραπεζογραμμάτια, οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το πρότυπο ISO 10993-Μέρος 3. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι τα τραπεζογραμμάτια ευρώ δεν προκαλούν κανέναν από τους προαναφερθέντες κινδύνους.
Επιπλέον, η ΕΚΤ προέβη σε αξιολόγηση των γενικών κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια που σχετίζονται με την παραγωγή και τη χρήση των τραπεζογραμματίων ευρώ. Εκτενείς εργαστηριακές αναλύσεις αντιπροσωπευτικών δειγμάτων έδειξαν ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη παρουσίας πολλών επικίνδυνων ουσιών στα τραπεζογραμμάτια ευρώ ή ότι οι ουσίες αυτές είχαν εντοπιστεί σε επίπεδα συγκέντρωσης που υπερέβαιναν στο ελάχιστο τα νόμιμα όρια, όπως αυτά που ισχύουν για τα είδη διατροφής ή τα προϊόντα καθημερινής χρήσης που έρχονται σε επαφή με το ανθρώπινο σώμα.
Από το 2001 το Ευρωσύστημα έχει ερωτηθεί για διάφορες ουσίες (βλ. παρακάτω για περισσότερες λεπτομέρειες). Σε όλες τις περιπτώσεις, είτε η συγκέντρωση ήταν τόσο ελάχιστη ώστε να μην αποτελεί κίνδυνο για την υγεία είτε η εν λόγω ουσία δεν εντοπίστηκε καθόλου.
Το Φεβρουάριο του 2002 το γερμανικό περιοδικό "Öko-Test" δημοσίευσε άρθρο σχετικά με την παρουσία οργανοκασσιτερικών ενώσεων στα τραπεζογραμμάτια ευρώ με τις ακόλουθες συγκεντρώσεις:
Ο τριβουτυλοκασσίτερος (TBT) χρησιμοποιείται σε πολλά διαφορετικά προϊόντα καθημερινής χρήσης. Είναι γνωστός σταθεροποιητής που χρησιμοποιείται σε πλαστικά υλικά και θεωρείται τοξικός σε υψηλές συγκεντρώσεις. Η αποδεκτή ημερήσια δόση της ουσίας TBT για ένα άτομο είναι 0,25 μg ανά κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα. Επομένως, ένα άτομο βάρους 75 κιλών θα έπρεπε να τρώει αρκετές χιλιάδες τραπεζογραμμάτια καθημερινά για όλη του τη ζωή ώστε να απορροφήσει ποσότητα TBT που να πλησιάζει την αποδεκτή ημερήσια δόση. Παρόλο που αυτή η υπόθεση δεν είναι ρεαλιστική, η ΕΚΤ αποφάσισε εντούτοις, το 2002, την εξάλειψη της ουσίας TBT από όλες τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των τραπεζογραμματίων ευρώ, προκειμένου να καθησυχάσει τυχόν ανησυχίες του κοινού όσον αφορά την παρουσία τοξικών στοιχείων.
Σε δημοσιεύματα του Τύπου το 2003 αναφερόταν ότι τα τραπεζογραμμάτια ευρώ τυπώνονταν σε χαρτί με υψηλή συγκέντρωση ινών γενετικά τροποποιημένου βάμβακος.
Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ τυπώνονται σε χαρτί που φτιάχνεται από 100% κυτταρίνη. Οι βαμβακερές ίνες που χρησιμοποιούνται για τα τραπεζογραμμάτια είναι ίδιες με αυτές που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή υφασμάτων ειδών ένδυσης. Όλα τα εργοστάσια χαρτοποιίας που συμμετέχουν στην παραγωγή χαρτιού για τα τραπεζογραμμάτια ευρώ χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη υπόλοιπα από την επεξεργασία βάμβακος. Αυτά αγοράζονται στην ανοικτή αγορά είτε απευθείας από την κλωστοϋφαντουργία ως φύρα κλώσης είτε από φορείς συλλογής απορριμμάτων ή μεσίτες. Συνεπώς, είναι πιθανόν οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του χαρτιού των τραπεζογραμματίων ευρώ - ακριβώς όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή υφασμάτων - να περιέχουν ίνες γενετικά τροποποιημένου βάμβακος.
Ωστόσο, η διαδικασία παραγωγής του χαρτιού των τραπεζογραμματίων ευρώ περιλαμβάνει αρκετές χημικές και φυσικές επεξεργασίες με τις οποίες απομακρύνονται οι πρωτεΐνες που επηρεάζονται από τη γενετική τροποποίηση. Πραγματοποιήθηκαν λεπτομερείς εργαστηριακές αναλύσεις με τις οποίες διαπιστώθηκε ότι το χαρτί των τραπεζογραμματίων ευρώ και τα τραπεζογραμμάτια ευρώ δεν περιέχουν καμία ανιχνεύσιμη γενετικά τροποποιημένη δομή.
Το 2003 εθνική κεντρική τράπεζα του Ευρωσυστήματος ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο αλλεργικής αντίδρασης στο κολοφώνιο: ουσία που φέρεται ότι περιέχεται στα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Το κολοφώνιο είναι μια ουσία που χρησιμοποιείται συχνά για τη βελτίωση των εκτυπωτικών χαρακτηριστικών των επιστολόχαρτων και του χαρτιού εκτύπωσης. Οι εργαστηριακοί έλεγχοι που ακολούθησαν απέδειξαν ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την παρουσία κολοφωνίου στα τραπεζογραμμάτια ευρώ.
Το 2005 εθνική κεντρική τράπεζα του Ευρωσυστήματος ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο αλλεργικής αντίδρασης στην π-φαινυλενοδιαμίνη που περιέχεται στα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Η π-φαινυλενοδιαμίνη χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, ως συστατικό στις βαφές μαλλιών και χένας.
Βάσει των εργαστηριακών ελέγχων που ακολούθησαν διαπιστώθηκε μέγιστη συγκέντρωση π-φαινυλενοδιαμίνης στα τραπεζογραμμάτια ευρώ 0,182 mg/kg , δηλαδή το 1/300.000 της μέγιστης επιτρεπόμενης συγκέντρωσης σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ που ισχύει για τα προϊόντα καλλωπισμού. Σύμφωνα με τους ειδικούς των οποίων ζητήθηκε η γνώμη για το θέμα αυτό, η παρουσία της ουσίας σε τόσο μικρή συγκέντρωση αποκλείει κάθε επίπτωση στη δημόσια υγεία.
Το 2006 εθνική κεντρική τράπεζα του Ευρωσυστήματος ρωτήθηκε για την πιθανότητα αλλεργικής αντίδρασης στη γλουταράλη (γλουταραλδεΰδη) που φέρεται ότι περιέχεται στα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Η γλουταραλδεΰδη χρησιμοποιείται ως απολυμαντικό και συντηρητικό μακράς διαρκείας. Ενδελεχής έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την παρουσία γλουταράλης στα τραπεζογραμμάτια ευρώ.
Το 2002 η ΕΚΤ ρωτήθηκε για την πιθανότητα αλλεργικής αντίδρασης στο θειικό νικέλιο που περιέχεται στα τραπεζογραμμάτια ευρώ.
Η χημική δομή του νικελίου και των παράγωγων προϊόντων του καθιστά πολύ δύσκολη μια συγκεκριμένη ανάλυση του θειικού νικελίου. Συνεπώς αναλύθηκε η περιεκτικότητα σε "νικέλιο" και σε "παράγωγα προϊόντα νικελίου". Η συνολική συγκέντρωση που εντοπίστηκε σε τραπεζογραμμάτια που δεν έχουν τεθεί σε κυκλοφορία ήταν 2,4 mg ανά κιλό τραπεζογραμματίων. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά την ανεκτή ημερήσια δόση σε 0,005 mg νικελίου ανά κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα. Αυτή η - πολύ αυστηρή - ένδειξη σημαίνει ότι ένα άτομο βάρους 75 κιλών θα μπορούσε να τρώει περισσότερα από 100 τραπεζογραμμάτια ευρώ καθημερινά ενώ το συνολικό νικέλιο που θα ελάμβανε θα εξακολουθούσε να βρίσκεται σε επίπεδο χαμηλότερο της αποδεκτής δόσης.
Αρχή της σελίδαςΠροκειμένου να ενισχύσει την περιβαλλοντική της δέσμευση, η ΕΚΤ αναπτύσσει επί του παρόντος δύο συστήματα παρακολούθησης για το Ευρωσύστημα. Το πρώτο είναι ένα σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης που βασίζεται στο πρότυπο ISO 14001 για ολόκληρη την αλυσίδα προσφοράς τραπεζογραμματίων. Η ΕΚΤ αναπτύσσει αυτό το σύστημα σε συνεργασία με τον κλάδο παραγωγής τραπεζογραμματίων. Το δεύτερο σύστημα θα καλύπτει πτυχές που αφορούν την υγεία και την ασφάλεια και σχετίζονται με την παραγωγή και τη χρήση τραπεζογραμματίων ευρώ. Θα βασίζεται και αυτό σε κοινά συμφωνηθέντα διεθνή πρότυπα. Και τα δύο συστήματα θα πρέπει να έχουν τεθεί σε πλήρη εφαρμογή στις εγκαταστάσεις παραγωγής μέχρι το 2010.
Η εγκατάσταση αυτών των συστημάτων παρακολούθησης γίνεται για προληπτικούς λόγους. Λαμβάνουν υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις που προκύπτουν από τους προβληματισμούς για το περιβάλλον και την υγεία και θα συμβάλουν στο να διασφαλιστεί ότι τα τραπεζογραμμάτια ευρώ θα εξακολουθήσουν να πληρούν όλα τα ισχύοντα πρότυπα.
Αρχή της σελίδας
