EDITORJAL

13 ta' Ottubru 2005 - Bullettin ta’ Kull Xahar

Waqt il-laqgħa tiegħu tas-6 ta’ Ottubru 2005, il-Kunsill Governattiv tal-BĊE iddeċieda li jħalli r-rata minima ta’ l-offerta fuq l-operazzjonijiet ewlenin ta’ rifinanzjament ta’ l-Eurosistema l-istess jiġifieri 2.0%. Ir-rati ta’ l-imgħax fuq il-faċilità ta’ self marġinali u l-faċilità tad-depożitu tħallew ukoll kif kienu, jiġifieri, 3.0% u 1.0% rispettivament.

Abbażi ta’ l-analiżi regolari ekonomika u monetarja tiegħu, u minkejja li reġgħet kompliet tqawwiet il-pressjoni ta’ żieda fuq il-prezzijiet, li ġejja l-aktar mill-iżviluppi fis-suq taż-żejt, il-Kunsill Governattiv ikkonkluda li l-orjentament tal-politika monetarja għadu xieraq. Fl-istess ħin, hi meħtieġa viġilanza qawwija f’dak li jirrigwarda r-riskji ta’ ċaqliq ’l fuq għad-dannu ta’ l-istabbiltà tal-prezzijiet. Huwa essenzjali li ż-żieda fir-rata kurrenti ta’ l-inflazzjoni ma tinbidilx fi pressjonijiet inflazzjonarji bażi ogħla fiż-żona ta’ l-euro. Tinħtieġ viġilanza qawwija wkoll fid-dawl tal-likwidità abbundanti fiż-żona ta’ l-euro. Fuq il-firxa kollha tal-maturità, ir-rati ta’ l-imgħax fiż-żona ta’ l-euro għadhom baxxi ħafna kemm f’termini nominali kif ukoll f’termini reali, u għalhekk dawn jagħtu sostenn kontinwu lill-attività ekonomika. Biex dan is-sostenn ikompli, huwa essenzjali li l-aspettattivi dwar l-inflazzjoni jibqgħu ankrati sewwa f'livelli li huma konsistenti ma' l-istabbiltà tal-prezzijiet.

Meta wieħed jibda bl-analiżi ekonomika li hi l-bażi tal-valutazzjoni tal-Kunsill Governattiv, jara li t-tkabbir trimestrali tal-PGD reali żdied b’rati ta’ 0.4% u 0.3% fl-ewwel u fit-tieni trimestri ta’ l-2005, imnaqqas b’mod partikolari minħabba l-prezzijiet ogħla taż-żejt. Meta wieħed iqis kollox, skond il-proġettazzjonijiet ta’ Settembru ta’ l-istaff tal-BĊE, l-indikaturi reċenti ta’ l-istħarriġ, isosstnu l-fehma li t-tkabbir ekonomiku jista’ jirkupra ftit ftit fl-aħħar sitt xhur ta’ din is-sena. Min-naħa esterna, it-tkabbir kontinwu li qed iseħħ fid-domanda globali għandu jsostni l-esportazzjoni taż-żona ta’ l-euro. Min-naħa domestika, l-investiment għandu jibbenefika kemm minn kondizzjonijiet ta’ finanzjament li baqgħu favorevoli kif ukoll mit-tkabbir qawwi fil-qligħ tal-kumpanniji. Il-konsum għandu jirkupra ftit ftit, b’mod ġenerali skond l-iżviluppi mistennija fir-rigward tad-dħul disponibbli reali.

Dan il-prospett għall-attività ekonomika jibqa’ suġġett għal riskji ta’ ċaqliq ’l isfel, l-aktar minħabba l-prezzijiet taż-żejt, it-tħassib dwar l-iżbilanċi globali u l-fiduċja dgħajfa tal-konsumatur. B’mod temporanju, inqalgħet aktar inċertezza dwar l-effetti ekonomiċi ta’ l-uragani reċenti fl-Istati Uniti, liema effetti ġew sadattant stmati b’mod ġenerali bħala limitati u ta’ żmien qasir.

Dwar l-iżviluppi fil-prezzijiet, iż-żidiet reċenti, prinċipalment fil-prezzijiet taż-żejt, għollew ir-rati ta’ l-inflazzjoni primarja għal livelli li qabżu sew it-2%. Skond l-istimi preliminari ta’ l-Eurostat, l-inflazzjoni annwali ta’ l-HICP (l-Indiċi Armonizzat tal-Prezzijiet għall-Konsumatur) kienet ta’ 2.5% f’Settembru, imqabbel ma’ 2.2% fix-xahrejn ta’ qabel, u x’aktarx li l-inflazzjoni ta’ l-HICP ser tibqa’ għolja fuq żmien qasir. Meta wieħed jinterpreta din iż-żieda qawwija fir-rata annwali ta’ l-inflazzjoni, jara li hu essenzjali li ssir distinzjoni ċara bejn, min-naħa l-waħda fatturi temporanji fuq żmien qasir, u min-naħa l-oħra, dawk li jibqgħu għal żmien itwal.

Waqt li għalissa għad m’hemmx tagħrif dettaljat dwar l-iżviluppi fil-komponenti ta’ l-HICP f’Settembru, jidher li ż-żidiet fil-prezz taż-żejt għal darb’oħra kellhom sehem importanti, din id-darba aċċentwati b’żieda ferm akbar fil-prezzijiet taż-żejt minħabba restrizzjonijiet eċċezzjonali fil-kapaċità tar-raffineriji wara ż-żewġ uragani fl-Istati Uniti. Jekk tiġi kkonfermata normalizzazzjoni gradwali f’dan is-settur tas-suq, jista’ jiġri li jkun hemm tnaqqis fiż-żidiet qawwija fid-differenzi bejn il-prezzijiet taż-żejt u l-prodotti raffinati. Għalhekk, dawn iż-żidiet jistgħu jkunu biss temporanji.

Madankollu, bħalissa m’hemm l-ebda indikazzjoni li l-prezzijiet taż-żejt ser jitbaxxew b’mod sinifikanti fil-ġejjieni qrib. Pjuttost, is-swieq jistennew li l-prezzijiet taż-żejt jibqgħu f’livelli għoljin, immexxija l-aktar minn domanda globali pożittiva u, sa ċertu punt, mill-fraġilitajiet fuq in-naħa tal-provvista. Għalhekk, dan ix-xenarju hu l-bażi għall-valutazzjoni tal-Kunsill Governattiv ta’ l-iżviluppi fil-prezzijiet għall-futur.

B’mod kruċjali, dak li hu importanti hu kif dawn l-iżviluppi jaffettwaw il-prospetti għall-istabbiltà tal-prezzijiet fuq żmien medju. Għalissa, għad m’hemmx evidenza ċara li qed jiżdiedu l-pressjonijiet inflazzjonarji domestiċi fiż-żona ta' l-euro. B’mod partikolari, iż-żidiet fil-pagi baqgħu mrażżna matul it-trimestri reċenti u, filwaqt li s-swieq tax-xogħol għadhom dgħajfa, dan għalissa għandu jkompli. Għalhekk, ix-xenarju ewlieni jibqa’ wieħed ta’ rati ta’ inflazzjoni għolja fuq żmien qasir, u bi tnaqqis gradwali wara dan.

Madankollu, żdiedu r-riskji ’l fuq għal dan ix-xenarju. Dawn għandhom x’jaqsmu ma’ inċertezzi kontinwi dwar l-iżviluppi fis-suq taż-żejt, ma’ l-effett taż-żidiet li hu potenzjalment aktar qawwi milli kien osservat s’issa, minħabba li l-prezzijiet taż-żejt ogħla qed jgħaddu lill-konsumaturi permezz tal-katina tal-produzzjoni domestika, u minħabba l-effetti sekondarji potenzjali fil-komportament għall-iffissar tal-pagi u l-prezzijiet, li kollha kemm huma għandhom sehem importanti fil-valutazzjoni tal-Kunsill Governattiv ta’ l-istabbiltà tal-prezzijiet fuq żmien medju. Barra minn dan, għandhom jitqiesu wkoll żidiet oħra possibbli fil-prezzijiet amministrati u fit-taxxi indiretti. Għalhekk, hi meħtieġa viġilanza qawwija biex ikun żgurat li l-aspettattivi ta’ l-inflazzjoni fuq żmien itwal għaż-żona ta’ l-euro jibqgħu ankrati sew.

L-analiżi monetarja tipprovdi aktar għarfien dwar il-prospetti ta’ l-inflazzjoni fuq żmien medju u itwal. Il-flus u s-self baqgħu jikbru b’mod qawwi fiż-żona ta’ l-euro matul il-ftit xhur li għaddew, waqt li r-rata annwali tat-tkabbir ta’ l-M3 issa qed taqbeż it-8%. Is-saħħa tat-tkabbir monetarju qed titmexxa dejjem aktar, primarjament, mil-livell baxx tar-rati ta’ l-imgħax li hawn bħalissa. F’dawn l-aħħar xhur, id-dinamika ta’ l-M3 fuq żmien qasir żiedet aktar fir-ritmu u t-tkabbir tas-self, partikolarment self għax-xiri tad-djar, għadu qawwi ħafna. F’dan il-kuntest, id-dinamika tal-prezzijiet f’għadd ta’ swieq tad-djar għandha tiġi ssorveljata mill-qrib. It-tkabbir qawwi monetarju u tas-self, fil-kuntest ta' sitwazzjoni ta’ likwidità diġà abbundanti fiż-żona ta’ l-euro, jindika riskji għall-istabbiltà tal-prezzijiet fuq żmien medju u itwal.

Fil-qosor, l-analiżi ekonomika tindika li ż-żidiet fil-prezzijiet taż-żejt b’mod partikolari, ifissru reviżjonijiet ’il fuq għall-prospetti ta’ l-iżviluppi fil-prezzijiet fuq żmien qasir. Il-pressjonijiet inflazzjonarji domestiċi fuq żmien medju għadhom imrażżna fiż-żona ta’ l-euro, iżda wieħed għandu jqis ir-riskji sinifikanti ta’ żieda. Barra minn hekk, l-analiżi monetarja tidentifika żieda fir-riskji għall-istabbiltà tal-prezzijiet fuq żmien medju u itwal.

Meta wieħed iqis kollox, il-verifika ta’ l-informazzjoni miż-żewġ sorsi timplika l-ħtieġa ta’ viġilanza qawwija biex l-aspettattivi ta’ l-inflazzjoni jinżammu skond il-prinċipju ta’ l-istabbiltà tal-prezzijiet. Meta wieħed iżomm l-aspettattivi ta’ l-inflazzjoni fuq żmien medju ankrati fis-sod f’livelli li huma konsistenti ma’ l-istabbiltà tal-prezzijiet, il-politika monetarja tkompli tagħmel kontribut sinifikanti biex it-tkabbir ekonomiku jirkupra.

Fir-rigward tal-politika fiskali fiż-żona ta’ l-euro, l-informazzjoni l-aktar reċenti terġa’ tagħti stampa mħallta ħafna. Xi pajjiżi għadhom jirrapportaw żbilanċi sinifikanti, waqt li oħrajn qed iżommu pożizzjonijiet fiskali sodi. It-tħejjijiet għall-bàġits ta’ l-2006 qegħdin fl-istadji finali tagħhom fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi taż-żona ta' l-euro. Huwa essenzjali li l-bàġits li ġejjin jirriflettu impetu għall-konsolidament fiskali li kemm jimxi ’l quddiem b'pass xieraq kif ukoll ikun ibbażat fuq strateġija ta' riforma ddisinjata tajjeb u b’mod komprensiv. Dan għandu jgħin biex isostni l-fiduċja ġewwa ż-żona ta’ l-euro billi jsaħħaħ l-aspettattivi dwar finanzi pubbliċi li jkunu sostenibbli u li jiffavorixxu t-tkabbir u dan billi tittejjeb il-kredibilità tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir rivedut. Fir-rigward ta’ l-impatt tal-prezzijiet għolja taż-żejt fuq il-finanzi pubbliċi, il-bàġits għandhom jibqgħu jiġu kkonsolidati. Barra minn dan, kif affermat fl-aħħar stqarrija tal-G7, is-sussidji u l-limiti artifiċjali fuq il-prezzijiet li jrażżnu l-prezz taż-żejt u tal-prodotti taż-żejt għandhom effett ħażin fuq is-suq globali u għandhom jiġu evitati. Fuq żmien itwal, miżuri bħal dawn lanqas m’huma fl-interess ta’ l-ekonomiji kkonċernati minħabba li l-ekonomiji kollha se jkollhom eventwalment jagħmlu aġġustamenti għal-livell ogħla tal-prezz taż-żejt.

L-iżviluppi fl-ispiża għal kull unità tax-xogħol (ULC) ġewwa ż-żona ta’ l-euro għandhom sehem importanti fid-determinazzjoni tat-tendenzi ta’ l-inflazzjoni u tal-kompetittività fil-pajjiżi kollha taż-żona ta’ l-euro. Minn meta ġie introdott l-euro, diversi pajjiżi taż-żona ta’ l-euro għaddew mill-esperjenza ta’ żidiet kumulattivi ferm akbar fl-ULCs tagħhom mill-medja taż-żona ta’ l-euro. Fl-istess ħin, xi pajjiżi wrew żviluppi kumulattivi fl-ULC ferm iżjed baxxi mill-medja taż-żona ta’ l-euro.

Wieħed għandu jifhem li xi differenzi fir-rati tat-tkabbir fl-ULC huma karatterisitika naturali ta’ unjoni monetarja li qed taħdem sew, billi dawn jistgħu jirriflettu proċessi ta’ aġġornament jew aġġustamenti meħtieġa għall-iskossi ta’ l-imgħoddi. F’dan ir-rigward, jista’ jkun li l-flessibbiltà ġewwa ż-żona ta’ l-euro setgħet kienet sottovalutata fil-fażijiet bikrin ta’ l-eżistenza tagħha.

Fl-istess ħin, m’hemmx lok għall-kompjaċenza. F'xi wħud mill-pajjiżi taż-żona ta’ l-euro, l-iżviluppi fil-pagi qabżu b’mod sostanzjali u persistenti t-tkabbir tal-produttività tax-xogħol, u dan wassal għal żviluppi fl-ULC relattivament qawwija fuq żmien twil, pressjonijiet inflazzjonarji ogħla u telf tal-kompetittività. Dan jista’ jkun dovut, għall-anqas parzjalment, għal riġiditajiet fil-pagi, bħal ma huma rabtiet espliċiti u de facto tal-pagi nominali mal-prezzijiet jew pagi ta’ riżerva għoljin iddeterminati mil-livell tal-benefiċċji tal-qgħad, minħabba tkabbir baxx fil-produttività tax-xogħol u minħabba nuqqas ta’ kompetizzjoni f’xi setturi.

Fil-kuntest ta’ skossi esterni, bħal żidiet qawwija fil-prezzijiet taż-żejt, tenħtieġ aktar elastiċità fl-ekonomiji fiż-żona ta' l-euro billi jitħaffu r-riformi strutturali. Flimkien mat-tlestija tas-suq intern ta’ l-UE, dawn ir-riformi għandhom isostnu l-iżviluppi fl-ULC li jwasslu għall-istabbiltà tal-prezzijiet u li jkomplu jwittu t-tħaddim ta’ mekkaniżmi ta’ aġġustament fiż-żona ta’ l-euro, u b’hekk isaħħu s-sisien għal tkabbir sostnut fil-produzzjoni u fl-impjieg.

Din il-ħarġa tal-Bullettin ta’ Kull Xahar fiha żewġ artikli. L-ewwel artikolu jevalwa l-impatt ta’ l-inċertezza ekonomika u finanzjarja fuq id-domanda għall-flus fiż-żona ta’ l-euro, b’ènfasi partikolari fuq l-influwenza ta’ dik l-inċertezza fuq id-deċiżjonijiet tal-portafoll. It-tieni artikolu jindirizza l-mod kif qed jaħdmu s-sistemi finanzjarji ġewwa pajjiżi industrijalizzati, bl-użu ta’ qafas konċettwali komprensiv u bil-preżentazzjoni ta’ għażla illustrattiva ta’ indikaturi rilevanti.