ΕΙΣΑΓΩΓΙΚO ΣΗΜΕIΩΜΑ

7 Σεπτεμβρίου 2006 - Μηνιαίο Δελτίο

Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποίησε στις 31 Αυγούστου 2006, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Τα στοιχεία που έγιναν διαθέσιμα μετά την τελευταία συνεδρίαση επιβεβαίωσαν περαιτέρω το σκεπτικό στο οποίο στηρίχθηκε η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 3ης Αυγούστου για αύξηση των επιτοκίων. Επιβεβαίωσε επίσης το γεγονός ότι εξακολουθεί να απαιτείται έντονη επαγρύπνηση, ώστε να διασφαλιστεί η συγκράτηση των ανοδικών κινδύνων διατάραξης της σταθερότητας των τιμών. Καθώς τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ παραμένουν ακόμη σε χαμηλά επίπεδα τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους, η νομισματική και πιστωτική επέκταση είναι ισχυρή και η ρευστότητα είναι άφθονη σύμφωνα με όλους τους εύλογους δείκτες, η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ εξακολουθεί να είναι χαλαρή. Εάν οι υποθέσεις και το βασικό σενάριο του Διοικητικού Συμβουλίου συνεχίσουν να επιβεβαιώνονται, θα παραμείνει αναγκαία μια σταδιακή άρση της χαλαρής κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Πράγματι, η ανάληψη έγκαιρων ενεργειών για τη συγκράτηση των κινδύνων διατάραξης της σταθερότητας των τιμών εξακολουθεί να είναι ουσιώδης, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ παραμένουν σταθεροποιημένες σε επίπεδα συμβατά με τη σταθερότητα των τιμών. Αυτή η σταθεροποίηση αποτελεί προϋπόθεση προκειμένου η νομισματική πολιτική να συμβάλλει διαρκώς στη στήριξη διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης και στη δημιουργία θέσεων εργασίας στη ζώνη του ευρώ.

Πρώτον, όσον αφορά την οικονομική ανάλυση, όλοι οι βασικοί δείκτες στη ζώνη του ευρώ, οι οποίοι έγιναν πρόσφατα διαθέσιμοι για το πρώτο εξάμηνο του έτους, παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας και δείχνουν ότι η οικονομική ανάπτυξη ήταν εντονότερη από ό,τι ανέμεναν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς διενέργειας προβλέψεων. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο τριμηνιαίος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ της ζώνης του ευρώ επιταχύνθηκε κατά 0,9% το β' τρίμηνο του 2006, υπερβαίνοντας το ρυθμό που καταγράφηκε το προηγούμενο τρίμηνο. Κατά την ερμηνεία των πρόσφατων στοιχείων για το ΑΕΠ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο βαθμός μεταβλητότητας των τριμηνιαίων ρυθμών αύξησης, αλλά σε γενικές γραμμές επιβεβαιώνεται η άποψη του Διοικητικού Συμβουλίου ότι η οικονομική ανάπτυξη διευρύνεται και αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια. Οι πληροφορίες για την οικονομική δραστηριότητα κατά το γ' τρίμηνο –που προκύπτουν από διάφορες έρευνες εμπιστοσύνης και εκτιμήσεις βάσει δεικτών– εξακολουθούν να είναι ευνοϊκές και στηρίζουν την αξιολόγηση ότι το πραγματικό ΑΕΠ αυξάνεται με ρυθμό πλησίον του δυνητικού. Όσον αφορά τις μελλοντικές εξελίξεις, υπάρχουν οι συνθήκες προκειμένου η οικονομία της ζώνης του ευρώ να συνεχίζει να αυξάνεται με ρυθμό πλησίον του δυνητικού. Η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα παραμένει έντονη και στηρίζει τις εξαγωγές της ζώνης του ευρώ. Οι επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές, ωφελούμενες από μια παρατεταμένη περίοδο που χαρακτηρίζεται από πολύ ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης, την αναδιάρθρωση των λογιστικών καταστάσεων των εταιριών, τη συσσωρευμένη και συνεχιζόμενη αύξηση των κερδών και της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων. Ο ρυθμός αύξησης της κατανάλωσης στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να συνεχίσει να ενισχύεται με την πάροδο του χρόνου, συμβαδίζοντας με την εξέλιξη του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, καθώς οι συνθήκες απασχόλησης βελτιώνονται περαιτέρω.

Οι προοπτικές αυτές αντανακλώνται επίσης στις νέες μακροοικονομικές προβολές των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ, οι οποίες για πρώτη φορά περιλαμβάνουν στις προβολές για τη ζώνη του ευρώ για το 2007 τη Σλοβενία ως μέρος της ζώνης του ευρώ. Σύμφωνα με τις προβολές, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα κυμανθεί μεταξύ 2,2% και 2,8% το 2006 και μεταξύ 1,6% και 2,6% το 2007. Σε σύγκριση με τις προβολές των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος του Ιουνίου 2006, τα διαστήματα για το ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2006 και το 2007 έχουν αναθεωρηθεί προς τα άνω, αντανακλώντας κυρίως τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης που σημειώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2006, σε συνδυασμό με τις συνεχείς θετικές ενδείξεις από άλλους δείκτες.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη είναι γενικά ισορροπημένοι σε πιο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η αβεβαιότητα αυξάνεται και οι καθοδικοί κίνδυνοι σχετίζονται κυρίως με ενδεχόμενες περαιτέρω αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου, παγκόσμιες ανισορροπίες και πιέσεις προστατευτισμού, ιδίως μετά τη διακοπή των εμπορικών διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ντόχα.

Όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός (βάσει του ΕνΔΤΚ) ήταν 2,3% τον Αύγουστο του 2006, έναντι 2,4% τον προηγούμενο μήνα. Στη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 2006, και επίσης κατά μέσο όρο το 2007, ο πληθωρισμός είναι πιθανόν να παραμείνει άνω του 2%, ενώ το ακριβές του επίπεδο θα εξαρτηθεί κυρίως από τη μελλοντική εξέλιξη των τιμών της ενέργειας. Η συγκρατημένη εξέλιξη του κόστους εργασίας στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να συνεχιστεί τους υπόλοιπους μήνες του 2006 και το 2007 – αντανακλώντας εν μέρει τις συνεχιζόμενες πιέσεις του παγκόσμιου ανταγωνισμού, ιδίως στον τομέα της μεταποίησης. Ωστόσο, οι έμμεσες και με χρονική υστέρηση επιδράσεις των προηγούμενων αυξήσεων των τιμών του πετρελαίου και των αυξήσεων των έμμεσων φόρων που έχουν ήδη ανακοινωθεί αναμένεται να ασκήσουν σημαντική ανοδική επίδραση στον πληθωρισμό στη διάρκεια του επόμενου έτους.

Σύμφωνα με τις νέες προβολές εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ, ο ετήσιος πληθωρισμός (βάσει του ΕνΔΚΤ) θα διαμορφωθεί σε επίπεδο μεταξύ 2,3% και 2,5% το 2006 και μεταξύ 1,9% και 2,9% το 2007. Σε σύγκριση με τις προβολές εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος του Ιουνίου 2006, το διάστημα για το 2006 βρίσκεται στο ανώτερο τμήμα του προηγούμενου διαστήματος, ενώ το διάστημα για το 2007 μετατοπίστηκε ελαφρά προς τα άνω, αντανακλώντας σε μεγάλο βαθμό την υπόθεση για αύξηση των τιμών του πετρελαίου.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για την εξέλιξη των τιμών παραμένουν ανοδικοί. Περιλαμβάνουν περαιτέρω αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου, εντονότερη από ό,τι προβλέπεται επί του παρόντος μετακύλιση των προηγούμενων αυξήσεων των τιμών του πετρελαίου στις τιμές καταναλωτή, πρόσθετες αυξήσεις των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών και των έμμεσων φόρων και –πιο ουσιαστικά– πιο δυναμική εξέλιξη των μισθών από ό,τι αναμένεται.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει καίρια σημασία οι κοινωνικοί εταίροι να συνεχίσουν να ανταποκρίνονται στις ευθύνες τους, επίσης μέσα σε ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση.

Όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό σε μεσομακροπρόθεσμους ορίζοντες, η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου ότι επικρατούν ανοδικοί κίνδυνοι για τη σταθερότητα των τιμών εξακολουθεί να επιβεβαιώνεται από τη νομισματική ανάλυση. Οι ρυθμοί νομισματικής και πιστωτικής επέκτασης παραμένουν ταχείς, αντανακλώντας το ακόμη χαμηλό επίπεδο των επιτοκίων στη ζώνη του ευρώ. Πιο συγκεκριμένα, τα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα συνέχισαν να αυξάνονται με διψήφιο ρυθμό σε ετήσια βάση, ενώ η ταχεία αυτή αύξηση εξακολουθεί να έχει ευρεία βάση στους τομείς των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Η συγκράτηση του ετήσιου ρυθμού αύξησης του M3 που παρατηρήθηκε τον Ιούνιο (8,5%) και τον Ιούλιο (7,8%) ενδέχεται να αντανακλά την επίδραση προηγούμενων αυξήσεων των επιτοκίων. Ωστόσο, θα πρέπει να εξεταστεί και σε συνδυασμό με τον υψηλό ρυθμό που παρατηρήθηκε το Μάιο, ο οποίος αποτέλεσε έναν από τους υψηλότερους ετήσιους ρυθμούς αύξησης του M3 από την εισαγωγή του ευρώ και μετά. Γενικότερα, οι πρόσφατες νομισματικές εξελίξεις θα πρέπει να αξιολογηθούν από μια κατάλληλη μεσοπρόθεσμη σκοπιά και, επομένως, σε συνδυασμό με την επίμονη ανοδική τάση του ρυθμού νομισματικής επέκτασης που παρατηρείται από τα μέσα του 2004 και μετά. Στο πλαίσιο αυτό, η ρευστότητα στη ζώνη του ευρώ παραμένει άφθονη σύμφωνα με όλους τους εύλογους δείκτες. Η συνεχιζόμενη έντονη νομισματική και πιστωτική επέκταση σε ένα περιβάλλον ήδη άφθονης ρευστότητας υποδεικνύει ανοδικούς κινδύνους για τη σταθερότητα των τιμών σε μεσομακροπρόθεσμους ορίζοντες. Ως εκ τούτου, οι νομισματικές εξελίξεις απαιτούν προσεκτική παρακολούθηση, ιδίως σε ένα περιβάλλον βελτιωμένων οικονομικών συνθηκών και έντονης δυναμικής των αγορών κατοικιών σε πολλές περιοχές της ζώνης του ευρώ.

Εν περιλήψει, οι ετήσιοι ρυθμοί πληθωρισμού θα παραμείνουν, σύμφωνα με τις προβολές, αυξημένοι το 2006 και το 2007, ενώ οι κίνδυνοι για αυτές τις προοπτικές θα εξακολουθήσουν να είναι σαφώς ανοδικοί. Δεδομένης της συνεχιζόμενης έντονης νομισματικής και πιστωτικής επέκτασης σε ένα περιβάλλον άφθονης ρευστότητας, η διασταύρωση του αποτελέσματος της οικονομικής ανάλυσης με εκείνο της νομισματικής ανάλυσης επιβεβαιώνει την αξιολόγηση ότι επικρατούν ανοδικοί κίνδυνοι για τη σταθερότητα των τιμών μεσοπρόθεσμα. Είναι ουσιώδες οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό να παραμείνουν σταθεροποιημένες σε επίπεδα συμβατά με τη σταθερότητα των τιμών. Αντίστοιχα, απαιτείται έντονη επαγρύπνηση προκείμενου να διασφαλιστεί η συγκράτηση των κινδύνων διατάραξης των τιμών. Εάν οι υποθέσεις και το βασικό σενάριο του Διοικητικού Συμβουλίου εξακολουθήσουν να επιβεβαιώνονται, παραμένει αναγκαία μια σταδιακή άρση της χαλαρής κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Η έγκαιρη δράση θα συμβάλλει διαρκώς στη διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, αρκετά κράτη μέλη φαίνεται ότι βρίσκονται σε πορεία που οδηγεί στην πραγματοποίηση ή ακόμη και την υπέρβαση των στόχων για το 2006, καθώς η ευνοϊκή κατάσταση της οικονομίας, τα έκτακτα έσοδα και τα αποδοτικά μέτρα προσαρμογής επηρεάζουν θετικά τα δημοσιονομικά αποτελέσματα. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις για τις δημοσιονομικές προοπτικές, άλλες χώρες υστερούν όσον αφορά τις απαραίτητες διαρθρωτικές βελτιώσεις των δημόσιων οικονομικών. Αυτό είναι ανησυχητικό δεδομένων των στόχων και των δεσμεύσεων που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του αναθεωρημένου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Επομένως, είναι ουσιώδες οι προϋπολογισμοί για το 2006 να εκτελεστούν με αυστηρότητα τους υπόλοιπους μήνες του 2006 και τα σχέδια προϋπολογισμών για το 2007 και μετά να είναι επαρκώς φιλόδοξα. Όλες οι χώρες θα πρέπει να εκμεταλλευθούν την τρέχουσα οικονομική ανάκαμψη ώστε να επιτύχουν δημοσιονομική προσαρμογή. Πιο συγκεκριμένα, χώρες που έχουν υπαχθεί στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και παρουσιάζουν υψηλό λόγο χρέους/ΑΕΠ θα πρέπει να αξιοποιήσουν την τρέχουσα οικονομική ανάκαμψη για να επαναφέρουν αυτό το λόγο κάτω του 3% εντός της συμφωνημένης προθεσμίας, ενώ μια πιο φιλόδοξη δημοσιονομική προσαρμογή είναι απαραίτητη για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων. Ζωτική σημασία έχει επίσης η εφαρμογή προγραμμάτων στο πλαίσιο συνολικών μεταρρυθμίσεων που να ενισχύουν τα οικονομικά κίνητρα και να βελτιώνουν τη διατηρησιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη δυνατή συμβολή των δημοσιονομικών πολιτικών στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στις προοπτικές ανάπτυξης και σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ και στο αναθεωρημένο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, το Διοικητικό Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη να αυξηθεί ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της ζώνης του ευρώ, να δημιουργηθούν κίνητρα για εργασία και να ενισχυθεί η δυνατότητα της ζώνης του ευρώ να αντεπεξέρχεται σε διαταραχές. Η λήψη μέτρων στο πλαίσιο συνολικών μεταρρυθμίσεων που θα διασφαλίζουν μια πλήρως λειτουργική εσωτερική αγορά, υψηλότερο βαθμό ευελιξίας των μισθών και των τιμών και πιο ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον θα προσφέρει νέες ευκαιρίες στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους και θα προωθεί τις επενδύσεις, τις καινοτομίες και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αυτές οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις όχι μόνο θα ενισχύσουν τη δυναμική της συνεχιζόμενης οικονομικής ανάκαμψης, αλλά και θα διαφυλάξουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της ζώνης του ευρώ σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα.