ΕΙΣΑΓΩΓΙΚO ΣΗΜΕIΩΜΑ

14 Οκτωβρίου 2010 - Μηνιαίο Δελτίο

Κατά τη συνεδρίαση της 7ης Οκτωβρίου 2010 το Διοικητικό Συμβούλιο, βασιζόμενο στην οικονομική και νομισματική ανάλυση που διενεργεί τακτικά, έκρινε και πάλι ότι τα ισχύοντα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ είναι ενδεδειγμένα και αποφάσισε, επομένως, να τα διατηρήσει αμετάβλητα. Έχοντας λάβει υπόψη όλες τις νέες πληροφορίες και αναλύσεις που έγιναν διαθέσιμες μετά τη συνεδρίαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2010, το Διοικητικό Συμβούλιο συνεχίζει να αναμένει ότι η εξέλιξη των τιμών θα παραμείνει συγκρατημένη στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα που ενδιαφέρει τη νομισματική πολιτική. Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία συμφωνούν με την προσδοκία ότι η ανάκαμψη θα προχωρήσει με συγκρατημένο ρυθμό το δεύτερο εξάμηνο του 2010, ενώ η υποκείμενη δυναμική παραμένει θετική. Ταυτόχρονα, εξακολουθεί να επικρατεί αβεβαιότητα. Η νομισματική ανάλυση επιβεβαιώνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να είναι συγκρατημένες μεσοπρόθεσμα, όπως υποδηλώνει η υποτονική νομισματική και πιστωτική επέκταση. Το Διοικητικό Συμβούλιο αναμένει ότι η σταθερότητα των τιμών θα διατηρηθεί μεσοπρόθεσμα, στηρίζοντας έτσι την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών στη ζώνη του ευρώ. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι σταθεροποιημένες σε επίπεδα συμβατά με την επιδίωξη της διατήρησης ρυθμών πληθωρισμού κάτω αλλά πλησίον του 2% μεσοπρόθεσμα. Η σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό εξακολουθεί να είναι ουσιώδους σημασίας.

Συνολικά, η παρούσα κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής παραμένει διευκολυντική. Η κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής, η συνολική παροχή ρευστότητας και οι μέθοδοι κατανομής θα προσαρμόζονται καταλλήλως, λαμβανομένου υπόψη ότι όλα τα μη συμβατικά μέτρα που ελήφθησαν κατά την περίοδο των σοβαρών εντάσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι απολύτως συμβατά με την εντολή που έχει δοθεί στην ΕΚΤ και, ως εκ της φύσεώς τους, προσωρινού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί πολύ προσεκτικά όλες τις εξελίξεις κατά την προσεχή περίοδο.

Σε ό,τι αφορά την οικονομική ανάλυση, το πραγματικό ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκε με έντονο ρυθμό σε τριμηνιαία βάση, κατά 1,0% το δεύτερο τρίμηνο του 2010, υποβοηθούμενο κυρίως από την εγχώρια ζήτηση, αλλά αντανακλώντας εν μέρει και προσωρινούς παράγοντες. Πρόσφατα στατιστικά στοιχεία και πληροφορίες ερευνών γενικά επιβεβαιώνουν την προσδοκία για πιο συγκρατημένο ρυθμό ανάπτυξης το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και σε άλλες οικονομίες. Ωστόσο, η υποκείμενη δυναμική της ανάκαμψης στη ζώνη του ευρώ συνεχίζει να είναι θετική. Η παγκόσμια ανάκαμψη αναμένεται να συνεχιστεί, γεγονός που θα πρέπει να ασκήσει συνεχιζόμενη θετική επίδραση στη ζήτηση για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ. Ταυτόχρονα, η εγχώρια ζήτηση εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα αναμένεται σταδιακά να ενισχυθεί περαιτέρω, υποβοηθούμενη από τη διευκολυντική κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής και τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την αποκατάσταση της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εντούτοις, η ανάκαμψη της δραστηριότητας αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά από τη διαδικασία προσαρμογής των ισολογισμών σε διάφορους τομείς.

Κατά την εκτίμηση του Διοικητικού Συμβουλίου, οι κίνδυνοι για αυτές τις οικονομικές προοπτικές κλίνουν ελαφρώς προς τα κάτω, σε ένα περιβάλλον όπου εξακολουθεί να επικρατεί αβεβαιότητα. Αφενός, το παγκόσμιο εμπόριο μπορεί να συνεχίσει να επεκτείνεται ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν, γεγονός που θα στηρίξει τις εξαγωγές της ζώνης του ευρώ. Αφετέρου, εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες οι οποίες αφορούν το ενδεχόμενο επανεμφάνισης εντάσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Επιπλέον, οι καθοδικοί κίνδυνοι συνδέονται και με νέες αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων, πιέσεις προστατευτισμού, καθώς και με το ενδεχόμενο μη ομαλής διόρθωσης των παγκόσμιων ανισορροπιών.

Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των τιμών, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός (βάσει του ΕνΔΤΚ) της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκε σε 1,8% τον Σεπτέμβριο, έναντι 1,6% τον Αύγουστο. Η αύξηση του πληθωρισμού ήταν αναμενόμενη και αντανακλά επιδράσεις της βάσης σύγκρισης που συνδέονται κυρίως με τη συνιστώσα της ενέργειας. Τους επόμενους μήνες, οι ρυθμοί πληθωρισμού (βάσει του ΕνΔΤΚ) θα κυμανθούν γύρω από τα σημερινά επίπεδα και θα υποχωρήσουν εκ νέου στη διάρκεια του επόμενου έτους. Συνολικά, το 2011 οι ρυθμοί πληθωρισμού αναμένεται να παραμείνουν συγκρατημένοι, ωφελούμενοι από τις ασθενείς εγχώριες πιέσεις στις τιμές. Οι μεσομακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι σταθεροποιημένες σε επίπεδα συμβατά με την επιδίωξη του Διοικητικού Συμβουλίου να διατηρεί τους ρυθμούς πληθωρισμού κάτω αλλά πλησίον του 2% μεσοπρόθεσμα.

Οι κίνδυνοι όσον αφορά τις προοπτικές για την εξέλιξη των τιμών κλίνουν ελαφρώς προς τα άνω. Σχετίζονται, ιδίως, με την πορεία των τιμών της ενέργειας και των βασικών εμπορευμάτων εκτός του πετρελαίου. Επιπλέον, οι αυξήσεις των έμμεσων φόρων και των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών ενδέχεται να είναι μεγαλύτερες από αυτές που αναμένονται επί του παρόντος, λόγω της ανάγκης για δημοσιονομική εξυγίανση τα προσεχή έτη. Ταυτόχρονα, οι κίνδυνοι για την εξέλιξη των εγχώριων τιμών και του κόστους είναι συγκρατημένοι.

Σε ό,τι αφορά τη νομισματική ανάλυση, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του Μ3 επιταχύνθηκε σε 1,1% τον Αύγουστο του 2010, από 0,2% τον Ιούλιο. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα επίσης επιταχύνθηκε και διαμορφώθηκε στο 1,2%, έναντι 0,8% τον προηγούμενο μήνα. Και στις δύο περιπτώσεις, η επιτάχυνση αντανακλά σχετικά έντονες μηνιαίες ροές. Οι εν λόγω ρυθμοί αύξησης, οι οποίοι παραμένουν χαμηλοί, εξακολουθούν να στηρίζουν την εκτίμηση ότι ο υποκείμενος ρυθμός της νομισματικής επέκτασης είναι μέτριος και οι πληθωριστικές πιέσεις συγκρατημένες μεσοπρόθεσμα.

Η καμπύλη αποδόσεων εξακολουθεί να είναι αρκετά ανοδική αλλά η καθοδική επίδραση που ασκεί στη νομισματική επέκταση υποχωρεί σταδιακά. Επιπλέον, αν και οι διαφορές μεταξύ των επιμέρους βραχυπρόθεσμων επιτοκίων εξακολουθούν γενικά να είναι μικρές, παρατηρείται κάποια διεύρυνση της διαφοράς επιτοκίων μεταξύ των βραχυπρόθεσμων καταθέσεων προθεσμίας και των καταθέσεων μίας ημέρας. Ως εκ τούτου, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του Μ1 εξακολούθησε να υποχωρεί από υψηλά επίπεδα και διαμορφώθηκε σε 7,7% τον Αύγουστο του 2010, ενώ ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των λοιπών βραχυπρόθεσμων καταθέσεων έγινε λιγότερο αρνητικός.

Η επιτάχυνση του ετήσιου ρυθμού αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τον μη χρηματοπιστωτικό ιδιωτικό τομέα αντανακλά αφενός την ελαφρά περαιτέρω ενίσχυση του θετικού ρυθμού μεταβολής των δανείων προς τα νοικοκυριά και αφετέρου τον σταδιακά λιγότερο αρνητικό ετήσιο ρυθμό μεταβολής των δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Οι πιο πρόσφατες εξελίξεις είναι συμβατές με τη χρονική υστέρηση που παρουσιάζουν τα δάνεια σε σχέση με την εξέλιξη της οικονομικής δραστηριότητας στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, όπως είχε παρατηρηθεί και σε προηγούμενους κύκλους.

Πρόσφατα, οι τράπεζες αύξησαν σταδιακά το συνολικό μέγεθος των ισολογισμών τους. Ωστόσο, η επέκταση της διαθεσιμότητας πιστώσεων προς τον μη χρηματοπιστωτικό τομέα, όταν η ζήτηση ανακάμψει περαιτέρω, εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για αυτές. Για την αντιμετώπισή της, οι τράπεζες θα πρέπει, όπου απαιτείται, να παρακρατήσουν κέρδη, να στραφούν προς την αγορά για την περαιτέρω ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης ή να αξιοποιήσουν πλήρως τα κυβερνητικά μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης.

Συνοπτικά, τα ισχύοντα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ εξακολουθούν να κρίνονται ενδεδειγμένα και το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε, επομένως, να τα διατηρήσει αμετάβλητα. Έχοντας λάβει υπόψη όλες τις νέες πληροφορίες και αναλύσεις που έγιναν διαθέσιμες μετά τη συνεδρίαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2010, το Διοικητικό Συμβούλιο συνεχίζει να αναμένει ότι η εξέλιξη των τιμών θα παραμείνει συγκρατημένη στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα που ενδιαφέρει τη νομισματική πολιτική. Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία συμφωνούν με την προσδοκία ότι η ανάκαμψη θα προχωρήσει με συγκρατημένο ρυθμό το δεύτερο εξάμηνο του 2010, ενώ η υποκείμενη δυναμική παραμένει θετική. Ταυτόχρονα, εξακολουθεί να επικρατεί αβεβαιότητα. Η διασταύρωση του αποτελέσματος της οικονομικής ανάλυσης με το αποτέλεσμα της νομισματικής ανάλυσης επιβεβαιώνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να είναι συγκρατημένες μεσοπρόθεσμα, όπως υποδηλώνει η υποτονική νομισματική και πιστωτική επέκταση. Το Διοικητικό Συμβούλιο αναμένει ότι η σταθερότητα των τιμών θα διατηρηθεί μεσοπρόθεσμα, στηρίζοντας έτσι την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών στη ζώνη του ευρώ. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι σταθεροποιημένες σε επίπεδα συμβατά με την επιδίωξη της διατήρησης ρυθμών πληθωρισμού κάτω αλλά πλησίον του 2% μεσοπρόθεσμα. Η σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό εξακολουθεί να είναι ουσιώδους σημασίας.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, το Διοικητικό Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη τις πρόσφατες ανακοινώσεις που πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες χώρες της ζώνης του ευρώ σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης των υφιστάμενων δημοσιονομικών ανισορροπιών. Πράγματι, ορισμένες χώρες καλούνται να αντιμετωπίσουν σημαντικές προκλήσεις και είναι αναγκαίο να ληφθούν άμεσα, φιλόδοξα και πειστικά διορθωτικά μέτρα. Χρειάζονται αξιόπιστα, πολυετή σχέδια εξυγίανσης, τα οποία θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα των κυβερνήσεων να επιτύχουν την επάνοδο σε βιώσιμα δημόσια οικονομικά, θα μειώσουν τα ασφάλιστρα κινδύνου των επιτοκίων και θα στηρίξουν έτσι τη διατηρήσιμη ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα. Σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, οι προϋπολογισμοί για το 2011 πρέπει να αντανακλούν την προσήλωση σε φιλόδοξες στρατηγικές δημοσιονομικής εξυγίανσης, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι χώρες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Τυχόν θετικές δημοσιονομικές εξελίξεις που μπορεί να προκύψουν και οι οποίες αντανακλούν παράγοντες όπως το πιο ευνοϊκό από ό,τι αναμένεται μακροοικονομικό περιβάλλον θα πρέπει να αξιοποιηθούν ώστε να επιταχυνθεί η πρόοδος της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση των προοπτικών για υψηλότερο ρυθμό διατηρήσιμης ανάπτυξης είναι η επείγουσα υλοποίηση εκτεταμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Σημαντικές μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες ιδίως στις χώρες που έχουν υποστεί μείωση της ανταγωνιστικότητάς τους στο παρελθόν ή που εμφανίζουν υψηλά δημοσιονομικά και εξωτερικά ελλείμματα. Η εξάλειψη των δυσκαμψιών στην αγορά εργασίας και η ενίσχυση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας θα μπορούσαν να στηρίξουν περαιτέρω τη διαδικασία προσαρμογής των οικονομιών αυτών. Η ενδυνάμωση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων, ιδίως στους τομείς των υπηρεσιών, θα μπορούσε επίσης να προωθήσει την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας και να ενθαρρύνει την καινοτομία και την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών.

Το παρόν τεύχος του Μηνιαίου Δελτίου περιέχει ένα άρθρο, το οποίο περιγράφει τις αντιδράσεις της ΕΚΤ κατά τις διάφορες φάσεις της κρίσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές στο πλαίσιο της μεσοπρόθεσμα προσανατολισμένης στρατηγικής της για τη νομισματική πολιτική.